• alimenty

Tematyka alimentów niejednokrotnie jest bardzo trudna, ale dotyczyć może ona każdego z nas. Obowiązki alimentacyjne najczęściej kojarzymy z rozwodem oraz z alimentami płaconymi na dzieci, ale warto również wiedzieć, że dotyczą one szeregu innych sytuacji.

Alimenty to obowiązkowe, regularne świadczenia pieniężne, do których zobowiązane są określone osoby fizyczne na rzecz innych osób fizycznych. W związku z tym obowiązkiem alimentacyjnym określa się obowiązek dostarczania odpowiednich środków do utrzymania innej osobie albo też świadczenie alimentacyjne na rzecz uprawnionego może być zaspokojone przez osobiste starania Może on wynikać z małżeństwa, pokrewieństwa oraz powinowactwa.

Głównym celem obowiązku alimentacyjnego jest zabezpieczenie osób uprawnionych. Instytucja alimentacji na za zadanie zapewnienie rodzinie środków materialnych właściwych do jej prawidłowego funkcjonowania, dzięki czemu kształtuje poczucie odpowiedzialności za najbliższych.

Podstawą prawną, która wskazuje na zakres i zasady świadczeń alimentacyjnych, jest ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, a także kolejne nowelizacje.

Kogo obciąża obowiązek alimentacyjny?

Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych, do których zalicza się dzieci oraz wnuki, przed wstępnymi, czyli przed rodzicami i dziadkami, a wstępnych przed rodzeństwem. Jednocześnie krewnych bliższych stopniem obciąża przed dalszymi. Krewni z linii prostej, do których zaliczani są rodzice, dziadkowie oraz dzieci, a także rodzeństwo, mają obowiązek wzajemnej alimentacji, gdy okazuje się, że dana osoba uprawniona ma taką potrzebę.

Osoba zobowiązana do płacenia alimentów przekazuje środki w celu zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb życiowych, a także wychowania i wykształcenia w przypadku dzieci, lub realizuje obowiązek w inny sposób. Przy wyznaczaniu zakresu alimentów sąd bierze pod uwagę zarówno potrzeby osoby uprawnionej, jak i także możliwości osoby, która zobowiązana jest płacić alimenty, dlatego też ich wysokość i forma może być zróżnicowana.

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci

Kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazuje, że rodzice muszą płacić alimenty względem dziecka, gdy nie może ono utrzymać się samodzielnie, z wyjątkiem, gdy dochody z majątku dziecka są wystarczające do pokrycia wydatków związanych z jego utrzymaniem i wychowaniem. Również rodzice mogą uchylić się od obowiązku wtedy, gdy dziecko nie dokłada starań do samodzielnego utrzymania się lub też może być to związane z nadmiernym uszczerbkiem dla rodziców.

Warto także pamiętać o tym, że obowiązek alimentacyjny nie trwa z zasady do 18. czy 25. roku życia, ale jest on ustalany indywidualnie przez sąd, który bada sprawę. W przypadku dziecka niepełnosprawnego obowiązek alimentacyjny nie wygasa – jest dożywotni.

W pierwszej kolejności obowiązek płatności alimentów mają rodzice. Gdy jednak nie mają oni możliwości zaspokojenia potrzeb dziecka całościowo czy częściowo, wówczas obowiązek ten w całości lub części przechodzi na dalszych krewnych – dziadków albo rodzeństwo.

Obowiązek alimentacyjny dzieci wobec rodziców

Alimenty wobec rodziców wypłacane są przez dzieci w sytuacji, gdy rodzice żyją w niedostatku, nie posiadają odpowiednich środków i nie mogą ich uzyskać, przykładowo ze względu na stan zdrowia czy wiek. Gdy rodzice mają kilkoro dzieci, każde z nich ma obowiązek płacić alimenty zgodnie ze swoimi możliwościami. Obowiązek alimentacyjny można też zaspokoić przez zapewnienie mieszkania czy opieki rodzicom.

Obowiązek alimentacyjny małżonków

Najczęściej następuje po rozwodzie, ale również istnieje możliwość uzyskania alimentów w trakcie trwania małżeństwa, gdy małżonkowie pozostają w faktycznej separacji. Obowiązek alimentacyjny wygasa zasadniczy wyłącznie w stosunku do tego z małżonków, który został uznany winnego rozkładu pożycia.

Czas płatności alimentów na małżonka wynosi 5 lat, licząc od momentu uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Także obowiązek alimentacyjny może być w wyjątkowych sytuacjach przedłużony. Trwa aż do śmierci małżonka bez orzeczonej winy lub zawarcia przez niego nowego małżeństwa.