Brak testamentu – jak dzieli się wtedy spadek?

//Brak testamentu – jak dzieli się wtedy spadek?

Brak testamentu – jak dzieli się wtedy spadek?

Przygotowanie testamentu przed śmiercią nie jest obowiązkowe. W sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie tego dokumentu, wówczas spadek dzielony jest według przepisów prawa spadkowego.

Spadki niejednokrotnie powodują wiele problemów. Bardzo często pojawia się wtedy pytanie – kto dziedziczy spadek? Odpowiedź na nie zależna jest od sposobu, w jaki spadkodawca pragnie rozporządzić swoim majątkiem po śmierci.

Spadek może być rozdzielony na dwa sposoby, a mianowicie:

  • zgodnie z ostatnią wolą wyrażoną w testamencie
  • bez testamentu – na podstawie przepisów prawa spadkowego

Testament pozwala na zapisanie określonym spadkodawcom konkretnych elementów majątku, na przykład domu, firmy, samochodu czy oszczędności. W spadku można także wydziedziczyć spadkobierców, czyli odmówić im przyznania spadku. Testament daje zatem większe możliwości spadkodawcy – może on samodzielnie zadecydować, kto otrzyma majątek, a kto nie.

W przypadku dziedziczenia bez testamentu zastosowanie posiadają przepisy prawa spadkowego. Mówi się wówczas o tak zwanym dziedziczeniu ustawowym. Kto może otrzymać wówczas spadek?

Podział majątku według przepisów prawa spadkowego

W przepisach prawa spadkowego, które znajdziemy w Kodeksie cywilnym, znajdziemy informację o tym, że udział w spadku osoby zmarłej zależny jest od stopnia pokrewieństwa z nim.

Prawo stanowi, że spadek otrzymują kolejno:

  • zstępni i małżonek
  • rodzice
  • rodzeństwo
  • zstępnych rodzeństwa spadkodawcy
  • dziadkowie
  • pasierbowie
  • gmina
  • Skarb Państwa

Dziedziczenie następuje zatem zgodnie z powyższą kolejnością – gdy jeden ze spadkobierców nie żyje lub też spadkodawca nie pozostawił go po sobie (był osobą bezdzietną), wówczas ma miejsce określone dziedziczenie, które opisane jest także poniżej.

Gdy zmarły pozostawił po sobie dzieci

Wobec tego w pierwszej kolejności dziedziczą zstępni, czyli dzieci spadkodawcy, a także małżonek. Dziedziczenie następuje wtedy w różnych częściach, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4. 

Przykładowo, gdy zmarły pozostawił po sobie małżonka i dwójkę dzieci, każde z nich dziedziczy po 1/3 majątku. Wtedy, gdy pozostawiłby małżonka i czwórkę dzieci, wówczas małżonek otrzymuje 1/4 spadku, a dzieci wspólnie 3/4 spadku.

Wtedy, gdy dziecko czy dzieci spadkodawcy nie żyją, wówczas spadek przechodzi na jego dzieci w częściach równych. Wtedy, gdy zmarły pozostawiłby po sobie małżonka, dwójkę dzieci i dwójkę wnucząt po wcześniej zmarłym dziecku, wtedy małżonek otrzymuje 1/4 majątku, córki po 1/4 majątku, a wnuczęta razem po 1/4 spadku, który przypadałby wtedy na zmarłe dziecko.

Gdy zmarły nie pozostawił po sobie dzieci

Zdarza się, że zmarły nie posiadał zstępnych – dzieci. Wówczas spadek zgodnie z prawem dziedziczony jest przez jego małżonka oraz jego rodziców. Udział każdego rodzica wynosi wtedy po 1/4 spadku. Rodzice otrzymują cały spadek wtedy, gdy zmarły nie pozostawił po sobie dzieci, a także nie posiadał małżonka.

W sytuacji, gdy jeden z rodziców małżonka nie dożył momentu otwarcia spadku, wówczas na jego miejsce wchodzi rodzeństwo spadkodawcy. Dziedziczy ono część przypadającą rodzicowi w równych częściach. Warto przy tym zaznaczyć, że jeśli zmarły posiadał małżonka, wówczas otrzymuje on 1/2 spadku.

Dziedziczenie w dalszej rodzinie

Sytuacja z podziałem majątku zgodnie z zasadami prawa spadkowego komplikuje się wtedy, gdy dziedziczą członkowie dalszej rodziny, na przykład zstępni rodzeństwa, dziadkowie, dzieci małżonka spadkodawcy – pasierbowie. W takich sytuacjach warto skontaktować się z prawnikiem, który będzie mógł pomóc w określeniu części majątku podlegającego wówczas dziedziczeniu.

W sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie żadnych osób powołanych do spadku, wówczas dziedziczy gmina jego ostatniego miejsca zamieszkania. Gdy miejsca tego nie da się ustalić albo spadkodawca mieszkał i zmarł za granicą, wówczas spadek otrzymuje Skarb Państwa.

Zapraszam do skorzystania z moich usług prawnych w zakresie spadków – zapewniam profesjonalną i kompleksową obsługę w tej dziedzinie! Joanna Zielińska, prawnik i radca prawny z Warszawy.

przez | 2019-12-07T20:23:24+00:00 30 listopada 2019|Spadek|

O autorze:

Radca Prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie z ośmioletnim doświadczeniem.