Forma prawna firmy – poradnik dla zakładających własny biznes

//Forma prawna firmy – poradnik dla zakładających własny biznes

Forma prawna firmy – poradnik dla zakładających własny biznes

W ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby nowo zakładanych przedsiębiorstw w Polsce. Czym zatem jest przedsiębiorstwo, a czym jest spółka prawa handlowego? To podstawowa wiedza, jaką należy posiąść, w momencie, gdy chcemy ruszyć z własnym biznesem. Warto się dobrze zastanowić, jak ma wyglądać firma w sensie organizacyjnym i jej forma prawna, gdyż może mieć to ogromne przełożenie na losy nasze i naszych bliskich.

W Polsce można prowadzić działalność w różnych formach. Każda z nich narzuca na nas inny sposób rejestracji, funkcjonowania, odpowiedzialności majątkowej, prowadzenia oraz wpływu na działalność operacyjną.

W pierwszej kolejności, należy podjąć decyzję, czy chcemy być samodzielnymi przedsiębiorcami (jednoosobowa działalność gospodarcza, czy chcemy biznes prowadzić ze wspólnikiem (spółka).

Jednoosobowa działalność gospodarcza, jest najbardziej powszechną formą prowadzenia biznesu. Najwięcej nowych podmiotów funkcjonuje właśnie w tej formule. Oczywiście ma to zarówno swoje plusy, jak i niewątpliwe minusy. Plusem jest to, że właściciel jest „sterem, żeglarzem i okrętem”. To on w całości i z pełną odpowiedzialnością kieruje losami firmy. Minusem jest ryzyko majątkowe. Majątek firmowy jest majątkiem prywatnym i odwrotnie, majątek prywatny jest majątkiem firmowym. Wszystkie aktywa podlegają zatem zajęciom komorniczym.

Idąc dalej, w katalogu form prawnych, rozróżniamy także spółki prawa handlowego, z podziałem na spółki osobowe i spółki kapitałowe. W obrocie gospodarczym, występuje także spółka cywilna, która jest bardzo specyficzną formą prawną. Spółka cywilna nie jest przedsiębiorstwem w myśl przepisów, nie posiada osobowości ani podmiotowości prawnej, W istocie jest układem biznesowym dwóch lub więcej osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, które połączył jeden cel biznesowy.

Kodeks spółek handlowych wyróżnia spółki, gdzie ważny jest skład osobowy (spółki osobowe), oraz te, w których ważny jest zaangażowany kapitał (spółki kapitałowe).

Spółki osobowe to:

  • Spółka jawna
  • Spółka partnerska
  • Spółka komandytowa

Spółki kapitałowe to:

  • Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
  • Spółka akcyjna

Jednoosobowa działalność gospodarcza

Jednoosobowa działalność gospodarcza jest najprostszą i najczęściej wybieraną formą działalności. Koszty związane z jej założeniem są relatywnie niskie, a właściciel jest w pełni decyzyjny. Wystarczy jedynie złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Ta forma jest idealna dla małych i średnich przedsiębiorstw. Główną jej wadą jest brak osobowości prawnej, przez co właściciel odpowiada za powstałe zobowiązania finansowe również majątkiem własnym.

Spółki

Spółki w odróżnieniu od indywidualnej działalności gospodarczej pozwalają na zgromadzenie osób dysponujących kapitałem, którym przyświeca wspólny cel. Do założenia spółki potrzebne są co najmniej dwie osoby, choć prawo pozwala na utworzenie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Dzielimy je na osobowe (spółka cywilna, komandytowa, jawna) oraz kapitałowe (spółka akcyjna i z ograniczoną odpowiedzialnością).

Spółka cywilna

Spółka cywilna jest zakładana przez co najmniej dwie osoby fizyczne lub prawne na drodze zawarcia umowy spółki i dokonania odpowiednich wpisów w urzędach. Nie wymaga zbyt dużych nakładów finansowych, a każdy ze wspólników wnosi określony wkład. Jest powoływana do osiągnięcia określonego, jednorazowego celu lub wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej. Nie posiada osobowości prawnej, a każdy z właścicieli odpowiada za zobowiązania spółki również majątkiem własnym.

Spółka jawna

Spółka jawna jako spółka prawa handlowego podlega wpisowi do rejestru handlowego. Biorąc pod uwagę pozostałe spółki prawa handlowego jest ona najprostszą i najbardziej przejrzystą formą prowadzenia działalności gospodarczej. Pierwotnie powstała w celu zastąpienia spółki cywilnej, gdy ta osiągnie określony poziom obrotów – obecnie wymóg ten nie funkcjonuje. Jej główną zaletą jest fakt, że nie podlega ustawie o rachunkowości, o ile przychody netto za poprzedni rok obrotowy z tytułu sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych nie osiągnęły 1 200 000 EUR w przeliczeniu na złotówki. Jest prowadzona przez grupę wspólników pod wspólną nazwą. W odróżnieniu od cywilnej stanowi tak zwaną ułomną osobą prawną, czyli posiada zdolność prawną i sądową (może we własnym imieniu wykonywać czynności prawne oraz występować przed sądem). Jest spółką osobową, więc każdy z właścicieli odpowiada za jej długi bez ograniczeń, również majątkiem własnym. Do egzekucji może jednak dojść dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się nieskuteczna.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być zakładana przez jedną lub więcej osób. Majątek spółki powstały z wniesionych wkładów (pieniężnych i niepieniężnych) przekłada się na udziały, które nie muszą być równe. Do jej utworzenia wymagana jest umowa spisana pod rygorem nieważności w formie aktu notarialnego. Określa ile udziałów ma każdy ze wspólników. Za długi właściciele odpowiadają jedynie do wysokości majątku przedsiębiorstwa. Wymaga większych nakładów finansowych ze względu na konieczność utworzenia kapitału zakładowego.

Spółka akcyjna

Spółka akcyjna działa na zasadach prawa handlowego i wymaga zgromadzenia kapitału zakładowego w wysokości co najmniej 100 000zł. Kapitał jest dzielony na akcje, będącymi papierami wartościowymi notowanymi na giełdzie. Odpowiedzialność akcjonariuszy (założycieli spółki) ogranicza się do wartości posiadanych akcji, więc nie odpowiadają majątkiem własnym. Jest zakładana dla przedsięwzięć o dużej skali i wymaga sporych nakładów finansowych.

Spółka partnerska podlega przepisom prawa handlowego i jest tworzona przez wspólników, czyli partnerów. W ramach działalności partnerzy wykonują wolny zawód. Partnerzy zazwyczaj odpowiadają tylko za zobowiązania, które powstały w wyniku prowadzonej przez nich działalności.

Spółka komandytowa

Spółka komandytowa jest szczególną formą prowadzenia działalności, w której pozycje poszczególnych wspólników są zróżnicowane. W spółce musi występować co najmniej jeden komplementariusz i jeden komandytariusz. Komplementariusz może reprezentować spółkę oraz powadzić jej sprawy. Za zobowiązania firmy odpowiada tak samo, jak wspólnik spółki jawnej – ponosi tak zwaną subsydiarną odpowiedzialność. Komandytariusz jest zaangażowany głównie kapitałowo i reprezentując spółkę jedynie jako pełnomocnik. Działa w ramach podpisanej umowy spółki, a za jej zobowiązania odpowiada do wysokości niewniesionego wkładu, jednak kwota ta nie może przekraczać sumy wskazanej w umowie, nazywanej sumą komandytową. Zazwyczaj w roli komandytariusza występują osoby fizyczne, natomiast komplementariusza osoby prawne (inne spółki). Dzięki takiemu rozwiązaniu komplementariusze nie są podwójnie opodatkowani, jak to ma miejsce w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i ryzykują jedynie zainwestowanymi środkami. Spółka jest powoływana do życia na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego lub za pomocą szablonu umowy, dostępnego w systemie teleinformatycznym, który jest zabezpieczony ePodpisem (wchodzi w życie po złożeniu podpisu przez wszystkich wspólników). Dopiero z chwilą uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców spółka zaczyna istnieć.

Spółka komandytowo-akcyjna

Spółka komandytowo-akcyjna stanowi połączenie spółki komandytowej z akcyjną. Co najmniej jeden ze wspólników jest komplementariuszem i odpowiada za zobowiązania firmy również majątkiem własnym, a drugi akcjonariuszem nieodpowiadającym majątkiem osobistym.

Z innych form jedynie spółdzielnie są zakładane w celach zarobkowych, ale raczej w celu powrotu na rynek pracy, a nie dla wypracowania zysków.
Jak widać, wybranie odpowiedniej formy prawnej dla prowadzenia działalności jest sprawą kluczową. Będzie ona determinowała nie tylko jej skalę, ale i sposób zarządzania oraz kwotę potrzebną do rozpoczęcia działalności. Warto zatem dobrze zapoznać się z wadami i zaletami każdej z nich, oraz dobrać najbardziej odpowiednią formułę.

przez | 2019-06-27T16:15:08+00:00 27 czerwca 2019|Obsługa prawna firmy|

O autorze:

Radca Prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie z ośmioletnim doświadczeniem.