Obowiązek alimentacyjny wobec byłego małżonka

//Obowiązek alimentacyjny wobec byłego małżonka

Obowiązek alimentacyjny wobec byłego małżonka

Z najczęstszymi problemami prawnymi z jakimi przychodzi się zmierzyć w sytuacji rozstania się małżonków jest niewątpliwie ustalenie osoby winnej rozpadu pożycia małżeńskiego, podział majątku wspólnego oraz ustalenie opieki i alimentów na dziecko. W tym artykule spróbujemy jednak przybliżyć bliżej instytucję alimentów z nieco innej strony, nie na dziecko, a na byłego małżonka jeśli jego sytuacja finansowa po rozwodzie jest niekorzystna. O ile decyzję o rozwodzie podejmuje coraz więcej małżeństw to zapewne pewna ilość osób ma uzasadnione obawy z podjęciem owej decyzji z prostej przyczyny, a mianowicie, za co będzie żyła po rozstaniu. Można również z całą świadomością przyjąć założenie, że taka osoba tkwi w takim związku z pewnych przyczyn finansowych nie chcąc ich pogarszać, co zapewne istotnie wpływa na pogorszenie się jej ogólnego stanu zdrowia, w tym psychicznego. Zapewne zdecydowanie większość spraw o ustalenie obowiązku alimentacyjnego na byłego małżonka dotyczy żony lecz zdarzają się sytuacje, że to żona jest zobowiązana do obowiązku alimentacyjnego na byłego męża, ma to uzasadnienie przede wszystkim w sposobie zarobkowania oraz przyjętym i ustalonym przez oboje małżonków modelu rodziny i coraz częściej dochodzi do sytuacji, że to mąż zajmuje się obowiązkami domowymi, a żona zawodowymi.

W polskim systemie prawa rodzinnego możemy spotkać się z dwojaką sytuacją. Pierwszą odnajdujemy a art. 60 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Zatem, w sytuacji gdy małżonkowie zgodnie się rozeszli bez wskazania osoby winnej rozpadu pożycia małżeńskiego i jedna z nich popadnie przez wskazany w przepisach stan niedostatku, to wówczas ma uprawnienie domagać się od drugiej strony pomocy finansowej w postaci alimentów. Przez pojęcie niedostatku należy w tej sytuacji rozumieć brak środków pozwalających na utrzymanie się bądź także stan finansowy niepozwalający na pełne zaspokojenie swoich potrzeb. Z takim stanem często możemy się spotkać w przypadku wystąpienia choroby czy np. wypadku i związanej z tym długotrwałej rehabilitacji lub koniecznością sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem jeśli pozostaje pod opieką jednego z małżonków. Zarazem za usprawiedliwione potrzeby określane w orzecznictwie sądowym uznaje się normalne warunki bytowe, odpowiednie do stanu zdrowia i wieku danej osoby. W sytuacji gdy jeden z małżonków został zobowiązany do alimentacji, również w zależności od swoich możliwości zarobkowo finansowych oraz w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego do alimentów małżonka.

Z drugim przypadkiem obowiązku alimentacyjnego na byłego małżonka możemy się spotkać w sytuacji gdy winnym rozpadu pożycia małżeńskiego jest wyłącznie jeden z małżonków. Ustawodawca tą przyczynę umiejscowił w art. 60 par. 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazując na to, że jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. W powyżej przytoczonej sytuacji tego przepisu wynika już na wstępie, że nie mamy tutaj do czynienia ze stanem niedostatku, a stan, w którym małżonek winny obowiązany jest do obowiązku alimentacyjnego w zakresie usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego. Porównując to z pierwszym przypadkiem alimenty, w tej sytuacji nie będą mieć na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, a po prostu dostosowanie i wyrównanie stopy majątkowej.

Czasowy zakres alimentacyjny pomiędzy byłymi małżonkami został zawarty w art. 60 par. 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdzie wskazuje się, że obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni. Zatem w sytuacji uznania przez Sąd winnym jednego z małżonków obowiązek alimentacyjny może być ustanowiony bezterminowo na drugiego małżonka. W wyroku Trybunał Konstytucyjny o sygn. akt SK 27/12 wskazał między innymi, że każdy z małżonków dobrowolnie przyjmuje na siebie zobowiązanie do zaspokajania potrzeb rodziny, które w założeniu w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie ma trwać dożywotnio. Reasumując, należy odnieść się również do sytuacji unieważnienia małżeństwa bądź separacji, w których również możemy spotkać się z obowiązkiem alimentacyjnym dla drugiego małżonka.

przez | 2021-01-02T17:51:44+00:00 30 listopada 2020|Alimenty|

O autorze:

Radca Prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie z ośmioletnim doświadczeniem.