Rola mediacji w sprawach rodzinnych – czy warto spróbować?

//Rola mediacji w sprawach rodzinnych – czy warto spróbować?

Rola mediacji w sprawach rodzinnych – czy warto spróbować?

Sprawy rodzinne bywają często bardzo skomplikowane. Duży konflikt pomiędzy stronami nierzadko kończy się w sądzie. Tymczasem istnieje alternatywna metoda rozwiązania sporu. Jest nią mediacja, która pozwala na polubowne załatwienie sprawy, bez korzystania z drogi sądowej albo z minimalną ingerencją sądu. Czym jest mediacja i jak stosować ją w sprawach rodzinnych dowiecie się z niniejszego artykułu.

Na czym polega mediacja

Postępowanie mediacyjne uregulowane jest w Kodeksie postępowania cywilnego. Polega ono na polubownym rozstrzygnięciu sporu pomiędzy stronami pozostającymi w konflikcie. Oznacza to, że mediację przeprowadza się wtedy, gdy pomiędzy konkretnymi osobami występuje jakiś spór. Z przepisów kodeksu wynika ponadto, że mediacja jest dobrowolna. Wszystkie strony sporu muszą wyrazić zgodę na udział w mediacji. Dotyczy to także sytuacji, gdy na mediację kieruje nas sąd.

W art. 10 Kodeksu postępowania cywilnego możemy przeczytać, że sąd powinien nakłaniać strony do mediacji w każdej sprawie, w której dopuszczalne jest zawarcie ugody. Coraz więcej sądów decyduje się na wysyłanie spraw przed nim zawisłych do mediacji. Ma to swoje uzasadnienie. Z jednej strony pozwala na odciążenie sądów, z drugiej, jak wykazują badania, mediacja stosunkowo często jest skuteczna i kończy się ugodą.

W jakich sprawach można korzystać z mediacji

Wiele spraw może być zakończonych w drodze postępowania mediacyjnego. Dotyczy to także spraw karnych i administracyjnych. Jednakże po tę metodę sięgają najczęściej strony, których konflikt ma naturę gospodarczą albo rodzinną. I tak ugodą mogą zakończyć się postępowania w sprawach o nienależyte wykonanie umowy, ale także sprawy o alimenty czy opiekę nad dziećmi.

Mediacja jest szczególnie przydatna w sprawach rodzinnych. Ze swej natury są one bardzo delikatne i wymagają czasu oraz odpowiedniego podejścia. Trudno to osiągnąć w sądzie. Rozprawy bywają bardzo stresujące, nawet gdy pomaga nam profesjonalny pełnomocnik. Dlatego postępowanie sądowe często kończy się frustracją stron i poczuciem, że żadna z nich ostatecznie nie dostała tego, co chciała. Natomiast w mediacji to strony decydują o tym jak będzie wyglądać postępowanie i kiedy się zakończy.

Jak wygląda mediacja

Po dokonaniu wyboru mediatora strony podpisują z nim umowę o przeprowadzenie mediacji. Mediator powinien zapoznać uczestników z zasadami mediacji, na które to zasady muszą wyrazić zgodę wszystkie strony. Do zasad należą:

  • dobrowolność (każda strona może w dowolnej chwili zdecydować o zakończeniu postępowania wiedząc, że nie spotkają jej z tego tytułu żadne przykre konsekwencje),
  • brak jawności (to, co zostaje powiedziane na spotkaniu mediacyjnym nie może być wykorzystywane w sądzie a mediator nie może być świadkiem w postępowaniu sądowym),
  • polubowność (wszyscy uczestnicy wyrażają wolę polubownego zakończenia mediacji, nie działają w celu przedłużenia postępowania albo dokuczenia drugiej stronie, ale aktywnie dążą do zawarcia ugody),
  • szacunek (uczestnicy zachowują kulturę osobistą, nie obrażają oponentów, wysłuchują swoich argumentów),
  • bezstronność mediatora (uczestnicy powinni czuć się bezpiecznie w towarzystwie mediatora i w każdej chwili mogą zdecydować o jego zmianie).

Strony mediacji spotykają się na sesjach mediacyjnych. Mogą być one wspólne albo odrębne. W przypadku sesji odrębnych każda ze stron, w wybranym przez siebie czasie, spotyka się jedynie z mediatorem. Następnie mediator przekazuje drugiej stronie to, co zostało ustalone na sesji odrębnej i na co wyraziła zgodę strona. Jeżeli taka jest wola stron i nikt nie wnosi sprzeciwu, w sesjach mediacyjnych mogą uczestniczyć również osoby trzecie. Mogą to być pełnomocnicy stron albo osoby zaufane.

Z postępowania mediacyjnego mediator sporządza protokół. W protokole zamieszcza się jedynie miejsce i czas mediacji, imiona, nazwiska i adresy stron oraz mediatora, a także informację czy mediacja zakończyła się ugodą. Protokół podpisuje mediator. Jeżeli w postępowaniu nie dojdzie do podpisania ugody, to protokół jest jedynym dokumentem, który trafi do sądu (o ile sprawa była skierowana do mediacji przez sąd). W przypadku gdy strony dojdą do porozumienia, mediacja kończy się podpisaniem ugody. Jest ona przygotowywana przez mediatora i podpisywana przez wszystkie strony i przez mediatora. Ugoda może zostać przesłana do sądu celem jej zatwierdzenia.

Należy pamiętać o tym, że mediatorowi należy się wynagrodzenie. Jeżeli na mediację skierował nas sąd, to wynagrodzenie będzie zależne od wartości sporu. Jego wysokość minimalną i maksymalną określa rozporządzenie. Natomiast w przypadku mediacji umownej strony wraz z mediatorem decydują o wysokości i składnikach wynagrodzenia. Może ono być na przykład zależne od ilości sesji albo od rozstrzygnięcia.

Rola mediacji w sprawach rodzinnych

Mediacja przeprowadzana jest z udziałem bezstronnego mediatora wybranego przez strony albo wskazanego przez sąd. Jednak nawet w tym ostatnim przypadku uczestnicy mediacji mogą nie wyrazić zgody na wskazanego mediatora i zaproponować innego. W przypadku konfliktów o charakterze rodzinnym warto znaleźć takiego mediatora, który specjalizuje się w sprawach rodzinnych. Dobrym wyborem jest mediator mający wykształcenie prawnicze. Przygotuje on ugodę, która będzie mogła być zaakceptowana przez sąd.

Postępowanie mediacyjne można także przeprowadzać w sprawach rozwodowych, chociaż ostateczne orzeczenie w sprawie rozwodowej musi wydać sąd okręgowy. Warto jednak skorzystać z pomocy mediatora, żeby polubownie podzielić się majątkiem, zdecydować o wysokości alimentów i opiece nad wspólnymi dziećmi. Małżonkowie często nie zdają sobie sprawy jak skomplikowanym dokumentem jest porozumienie rodzicielskie. Musi ono obejmować nie tylko takie kwestie jak miejsce zamieszkania dziecka czy sposób spędzania świąt, ale również sposoby i formy płatności za wycieczki szkolne, wyrażanie zgody na zabiegi medyczne itp.

Podsumowanie

Mediacja w sprawach rodzinnych jest jednym ze sposobów na zakończenie sporu. Pozwala na uniknięcie stresu związanego z postępowaniem sądowymi i rozwiązaniu konfliktu w sposób, który zadowoli wszystkie strony. Daje stronom komfort decydowania o przebiegu postępowania i stworzenia ugody, która będzie uwzględniała wolę wszystkich stron w jednakowym stopniu.

przez | 2020-08-24T23:30:51+00:00 31 lipca 2020|Porady|

O autorze:

Radca Prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie z ośmioletnim doświadczeniem.