Wydziedziczenie – kiedy jest możliwe i jak go dokonać?

//Wydziedziczenie – kiedy jest możliwe i jak go dokonać?

Wydziedziczenie – kiedy jest możliwe i jak go dokonać?

Wydziedziczenie w potocznym rozumieniu oznacza całkowite wyłączenie spadkobiercy z udziału w spadku. W rzeczywistości jednak polski Kodeks cywilny definiuje je nieco inaczej. Co to jest wydziedziczenie? Kiedy jest ono możliwe? Jak z niego skorzystać?

Czym jest wydziedziczenie?

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (Art. 1008. wydziedziczenie) wydziedziczeniem nazywa się pozbawienie zstępnych, małżonka i rodziców zachowku poprzez odpowiedni zapis w testamencie.

Zatem według przepisów wydziedziczenie polega na pozbawieniu prawa do zachowku, czyli wartości wyrażonej w pieniądzu, która ma na celu ochronę najbliższych spadkodawcy osób przed dowolnym rozporządzaniem przez spadkodawcę swoim majątkiem jeszcze za życia. Zatem nawet wtedy, gdy bliska rodzina spadkodawcy nie znajdzie się w testamencie, zachowek pozwala jej na uzyskanie części majątku. Przeprowadzając wydziedziczenie, spadkodawca pozbawia ich także prawa do zachowku.

Wydziedziczenie – kiedy jest możliwe?

Aby można było skorzystać z wydziedziczenia, muszą być spełnione odpowiednie warunki, które wskazane są w Kodeksie cywilnym. Spadkodawca nie może wydziedziczyć każdej osoby w każdej sytuacji, ponieważ musi on pamiętać o tym, by poruszać się wtedy w ramach zakreślonych przez prawo.

Zgodnie z przepisami wydziedziczenie może nastąpić w poniższych przypadkach:

  • Spadkobierca wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie oraz w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
  • Spadkobierca dopuścił się umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu albo wolności bądź też rażącej obrazy czci w stosunku do spadkodawcy albo najbliższej mu osoby,
  • Spadkobierca uporczywie nie dopełnia obowiązków rodzinnych w stosunku do spadkodawcy.

Wobec tego spadkodawca nie może dokonać wydziedziczenia w sytuacjach, które nie uwzględniają powyższych przypadków.

Należy także pamiętać o tym, że wydziedziczenie może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy spadkodawca pozostawia po sobie testament. Konieczne jest zatem jego spisanie. Z wydziedziczenia nie można skorzystać wtedy, gdy dziedziczenie prowadzone jest w drodze ustawowej.

Należy też pamiętać o tym, że jeżeli dojdzie do podważenia testamentu, wtedy wydziedziczenie także nie jest skuteczne. Może być to między innymi efekt napisania testamentu pod wpływem groźby, sporządzenia go przez spadkodawcę wtedy, gdy nie znajduje się on w odpowiedniej do tego zdolności, na przykład doszło do naruszenia jego czynności umysłowych.

Kogo dotyczy wydziedziczenie?

Przepisy wskazują, że wydziedziczenie może dotyczyć zstępnych, rodziców albo małżonka.

Jednocześnie w Kodeksie cywilnym znajduje się zapis, który mówi, że wydziedziczenie nie dotyczy zstępnych wydziedziczonego, czyli jego dzieci, wnuków. Zachowują one nadal prawo do zachowku.

Jak dokonać wydziedziczenia?

Aby dokonać wydziedziczenia spadkobiercy przez spadkodawcę, konieczne jest spełnienie odpowiednich wymogów.

Do wydziedziczenia muszą być spełnione poniższe warunki:

  1. Spadek musi być przekazany w drodze testamentu, dlatego spadkodawca musi go zapisać przed swoją śmiercią, na przykład jako testament notarialny.
  2. Przyczyna wydziedziczenia powinna wynikać z treści testamentu.
  3. Wydziedziczenie musi nastąpić z jednej ze skazanych w przepisach przyczyn.
  4. Testament nie może zostać podważony.

Wydziedziczenie nie będzie jednak skuteczne w sytuacji, gdy spadkodawca przebaczył wydziedziczonej osobie. Przebaczeniem nazywa się w tym kontekście akt woli o uczuciowym charakterze, który ma na celu puszczenie w niepamięć doznanych urazów i wywołanych krzywd.

Jakie skutki ma wydziedziczenie?

Skutkiem wydziedziczenia jest pozbawienie spadkobiercy prawa od zachowku. Jednocześnie, jeżeli spadkodawca chce pozbawić spadkobiercę prawa do spadku, powinien zapisać testament, w którym nie wskazuje na tego spadkobiercę lub też wskazuje, że wyłącza spadkobiercę od dziedziczenia – jest to tak zwany testament negatywny.

W razie jakichkolwiek problemów z wydziedziczeniem warto skorzystać z pomocy prawnika. Zapraszam do skorzystania z usług mojej kancelarii!

przez | 2021-10-05T17:49:54+00:00 30 września 2021|Prawo cywilne|

O autorze:

Radca Prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie z ośmioletnim doświadczeniem.