Zachowek – co to jest i komu się należy?

/, Spadek/Zachowek – co to jest i komu się należy?

Zachowek – co to jest i komu się należy?

W kontekście spraw spadkowych często pojawia się termin zachowek. Warto poznać, do czego się odnosi, ponieważ w przypadku spadku na pewno będziemy mieli z nim do czynienia. Czym jest zachowek i kto ma do niego prawo?

Sprawy o zachowek są bardzo częste w sądach i wzbudzają gorące dyskusje.Zachowkiem nazywamy formę ochrony interesów najbliższych osób spadkodawcy. Z zachowku mogą korzystać te osoby, którym przysługuje roszczenie względem spadkobierców powołanych do dziedziczenia. Mówiąc prościej, zachowek otrzymują najbliżsi spadkodawcy, którzy zostali pominięci w testamencie czy w darowiznach przekazanych przed śmiercią.

Jaką formę ma zachowek?

Osoba, która jest uprawniona do uzyskania zachowku, nie może rościć sobie praw do wydania jakiejkolwiek rzeczy, która zaliczana jest do spadku, a także przeniesienia na jej własność jakiegokolwiek elementu majątku wchodzącego w skład spadku. Przysługuje jej za to prawo do domagania się zapłaty określonej sumy pieniężnej stanowiącej część wartości udziału spadkowego, który przysługiwałby jej przy dziedziczeniu ustawowym.

Zobowiązani z tytułu zachowku, czyli płacący zachowek to spadkobiercy powołani do dziedziczenia, osoby, na rzecz których spadkodawca ustanowił zapis windykacyjny, oraz obdarowani darowizną doliczoną do spadku.

Uprawnieni do zachowku

Osoby, które są uprawnione do zachowku, to zstępni spadkodawcy, czyli jego dzieci, wnuki, prawnuki itd., a także jego małżonek. Gdy w chwili śmierci spadkodawca nie miał zstępnych, wtedy prawo do zachowku przysługuje jego małżonkowi oraz rodzicom. Z roszczenia nie mogą korzystać z kolei rodzeństwo spadkodawcy ani dalsi krewni i powinowaci.

Spośród wskazanych powyżej osób uprawnionych do zachowku roszczenie przysługuje jedynie tym, którzy odziedziczyliby spadek z mocy ustawy. Są również wyjątki, gdy zachowek nie może być przekazany.

Zachowku nie otrzymają:

  • osoby, które zostały wydziedziczone w testamencie
  • osoby uznane orzeczeniem sądu za niegodnych dziedziczenia
  • osoby, które odrzuciły spadek
  • osoby, które zawarły ze spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia
  • małżonkowie, przeciwko którym spadkodawcy wystąpili o orzeczenie rozwodu lub separacji z winy małżonka, a żądanie to okazało się uzasadnione
  • małżonkowie pozostający ze spadkodawcą w separacji

W powyższych przypadkach roszczenie o zachowek przechodzi na zstępnych osób, które zostały wydziedziczone, odrzuciły spadek, zostały uznane za niegodne dziedziczenia czy zrzekły się dziedziczenia, jeśli w umowie ze spadkodawcą oznaczono, że zrzeczenie się nie obejmuje zstępnych.

Jak obliczyć wysokość zachowku?

Wysokość należnego zachowku oblicza się w oparciu o połowę wartości udziału spadkowego, jaki przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo jest małoletni, w takim przypadku zachowek ma wysokość dwóch trzecich wartości udziału spadkowego.

Wobec tego w celu obliczenia zachowku musimy przede wszystkim określić, ile wynosi potencjalny udział spadkowy osoby uprawnionej do zachowku. Ustawodawca nakazał w tym przypadku uwzględniać także tych spadkobierców, którzy odrzucili spadek oraz spadkobierców uznanych za niegodnych dziedziczenia. Nie uwzględnia się za to spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia i wydziedziczonych w testamencie przez spadkodawcę.

Przy wyliczaniu wysokości zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, ale dolicza się do spadku dokonane przez spadkodawcę darowizny oraz zapisy windykacyjne. Wymóg ten nie dotyczy darowizn drobnych oraz darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku dokonanego przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku.

Jak wyegzekwować zachowek?

Jak już wspomnieliśmy wcześniej, zachowek wypłacają w pierwszej kolejności spadkobiercy, którzy odziedziczyli spadek. W następnej kolejności są osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił w testamencie zapis windykacyjny, a potem Ci, na których rzecz spadkodawca poczynił darowizny doliczane do spadku.

Jeżeli mamy problemy z uzyskaniem zachowku, możemy dochodzić go na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym. Roszczenie z tytułu zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu.

By | 2017-06-29T11:13:57+00:00 29 kwietnia 2017|Porady, Spadek|

About the Author: